Po dwóch latach wrócił szczyt V4. Tusk: region może znów mocno wybrzmieć w Europie

Pierwszy formalny szczyt V4 od miesięcy odbył się pod Budapesztem

Pod Budapesztem doszło do spotkania, na które w regionie czekano od dawna. Szefowie rządów państw Grupy Wyszehradzkiej spotkali się po raz pierwszy formalnie od 2024 roku, wracając do formatu, który przez lata był jednym z ważniejszych kanałów współpracy Europy Środkowej. W rozmowach uczestniczyli premierzy czterech państw tworzących V4: Polski, Czech, Słowacji i Węgier.

To spotkanie miało znaczenie nie tylko symboliczne, ale i polityczne. Ostatni szczyt z udziałem premierów odbył się w lutym 2024 roku w Pradze, dlatego dzisiejsze rozmowy były pierwszym takim momentem od wielu miesięcy, gdy przy jednym stole znów zasiedli najważniejsi politycy regionu. Już sam powrót do bezpośredniego formatu rozmów pokazuje, że państwa środkowoeuropejskie chcą ponownie szukać wspólnego języka w sprawach, które dotyczą całej Unii Europejskiej.

"Wszystko zależy od tego, czy wrócimy do sposobu działania opartego na zaufaniu i wzajemnej lojalności"

Donald Tusk, premier

Premier Donald Tusk podkreślał, że przyszłość tej współpracy nie zależy wyłącznie od kalendarza spotkań, ale przede wszystkim od sposobu działania partnerów. Z jego wypowiedzi wybrzmiał sygnał, że V4 może wrócić do skuteczności znanej z poprzednich lat, jeśli państwa regionu będą działać w oparciu o zaufanie i przekonanie, że po drugiej stronie stołu są partnerzy gotowi do lojalnej współpracy. To właśnie taki model, według szefa polskiego rządu, ma dawać największe efekty.

"Każde z naszych państw może ponownie odgrywać ważną rolę w kształtowaniu wydarzeń w Europie. Dzięki temu możliwa jest także współpraca ponad istniejącymi różnicami, w sprawach istotnych dla naszych krajów i całego regionu"

Donald Tusk, premier

W praktyce oznacza to próbę odbudowania regionalnej siły głosu w Europie. Premier wskazywał, że mimo sporów i różnic politycznych między stolicami, są obszary, w których interesy Polski, Czech, Słowacji i Węgier pozostają zbieżne. Taki wspólny front miałby zwiększać wpływ regionu na decyzje podejmowane na forum unijnym i sprawić, że Europa Środkowo-Wschodnia znów będzie bardziej słyszalna.

• W spotkaniu uczestniczyły 4 państwa Grupy Wyszehradzkiej: Polska, Czechy, Słowacja i Węgry.
• Dzisiejsze rozmowy pod Budapesztem były pierwszym formalnym szczytem V4 od 2024 roku.
• Poprzedni szczyt z udziałem szefów rządów odbył się w lutym 2024 roku w Pradze.

Energia, migracja i rolnictwo. To właśnie te tematy mogą przełożyć się na życie mieszkańców

W centrum rozmów znalazły się obszary, które dla zwykłych ludzi nie są abstrakcyjną polityką, ale sprawami odczuwalnymi na co dzień. Premier wskazał na bezpieczeństwo energetyczne, politykę klimatyczną, migrację, politykę spójności i rolnictwo jako te pola, na których kraje regionu łączy więcej, niż dzieli. Właśnie tu współpraca państw V4 może mieć najbardziej praktyczne skutki.

Dla mieszkańców oznacza to przede wszystkim kwestie rachunków za energię, stabilności dostaw i kierunku inwestycji energetycznych. Jeśli państwa regionu mówią jednym głosem w sprawach bezpieczeństwa energetycznego czy polityki klimatycznej, łatwiej im zabiegać o rozwiązania korzystne dla gospodarek opartych na podobnych wyzwaniach. To może mieć znaczenie zarówno dla przemysłu, jak i dla domowych budżetów, bo decyzje podejmowane w Brukseli często przekładają się później na koszty codziennego życia.

"Jeśli zawsze będziemy rozumieli, że to, co nas łączy niezależnie od konfliktów, jest silniejsze niż to, co nas dzieli, to Europa zacznie nas słuchać"

Donald Tusk, premier

Podobnie wygląda to w przypadku migracji i polityki spójności. Dla samorządów, lokalnych społeczności i przedsiębiorców ważne jest to, w jaki sposób rozdzielane są środki rozwojowe oraz jakie zasady obowiązują w polityce migracyjnej. Gdy państwa regionu wypracowują wspólne stanowisko, ich siła negocjacyjna rośnie, a to może oznaczać skuteczniejsze reprezentowanie interesów krajów Europy Środkowo-Wschodniej w sporach z największymi graczami Unii.

Nie mniej istotne jest rolnictwo, czyli temat szczególnie ważny poza największymi metropoliami. Wspólny głos państw V4 w sprawach rolnych może decydować o tym, jakie warunki będą obowiązywać producentów żywności, z jakimi regulacjami będą musieli się mierzyć oraz jakie wsparcie trafi na wieś. Z punktu widzenia mieszkańców to nie tylko sprawa gospodarstw, ale również cen żywności i bezpieczeństwa rynku rolnego.

Premier mówi o powrocie wpływów regionu w Unii Europejskiej

W czasie wystąpienia premier Donald Tusk mocno akcentował polityczny ciężar współpracy wyszehradzkiej. Zwracał uwagę, że wspólne działania czterech państw mogą wzmacniać pozycję całej Europy Środkowo-Wschodniej w Unii Europejskiej i pomagać w skuteczniejszym przedstawianiu interesów regionu. Chodzi nie tylko o reagowanie na decyzje zapadające w Europie, ale także o realny wpływ na ich kształt.

"Wtedy, kiedy V4 był lojalny i solidarny, dawał też takie światło nadziei wszystkim państwom ze wschodniej flanki, wszystkim tzw. nowym członkom Unii Europejskiej. Nie widzę żadnego powodu, żeby znowu V4 był takim drogowskazem dla tych wszystkich, którzy w konfrontacji z Niemcami, z Francją, z biurokracją brukselską w samotności nie mają szans"

Donald Tusk, premier

To ważny sygnał także dla państw leżących na wschodniej flance oraz dla tych członków Unii, którzy weszli do wspólnoty później niż największe kraje Zachodu. W tej logice Grupa Wyszehradzka nie jest tylko regionalnym forum rozmów, ale może być także punktem odniesienia dla szerszej części Unii, która chce mocniej zaznaczać swoje interesy w europejskiej debacie.

"Gdy Grupa Wyszehradzka była jak jedna pięść, to byliśmy w stanie nie tylko wpływać, ale również narzucać decyzje w Europie"

Donald Tusk, premier

Wypowiedzi premiera pokazują, że stawką spotkania pod Budapesztem było coś więcej niż kurtuazyjne odnowienie kontaktów. Chodzi o próbę odbudowy mechanizmu, który w przeszłości pozwalał państwom regionu skuteczniej działać wobec większych partnerów. Jeśli zapowiadany powrót do współpracy ponad różnicami okaże się trwały, tematy takie jak energia, migracja, polityka spójności czy rolnictwo mogą w najbliższych miesiącach częściej wracać nie tylko na unijne stoły negocjacyjne, ale również do codziennych rozmów mieszkańców naszego regionu.