Mural na Ratuszu w Mikołowie: mieszkańcy wybiorą bohaterów z historii miasta

Elewacja Ratusza w Mikołowie od strony ul. K. Miarki ma stać się miejscem, które opowie o lokalnej historii bez podręczników i akademii. Miasto zaprasza mieszkańców do współtworzenia historycznego muralu – pracy, która ma przypominać o nieżyjących już osobach ważnych dla Mikołowa: tych, którzy kształtowali jego rozwój, budowali instytucje, tworzyli kulturę albo rozsławiali miasto swoją działalnością.

Wstępny projekt artystyczny przygotował mikołowianin Krzysztof Rzeźniczek, doktor sztuki i adiunkt Akademii Sztuk Pięknych w Katowicach. Jego koncepcja zakłada wykorzystanie ratuszowej elewacji tak, by „okienne wnęki” zamieniły się w kadry z portretami postaci wybranych przez mieszkańców. Wizerunki mają stworzyć spójną opowieść o tożsamości miasta – od legendarnych początków po osoby znane ze sztuki, nauki, samorządu, działalności społecznej czy sportu.

„Koncepcja zakłada zagospodarowanie elewacji budynku Ratusza od strony ulicy K. Miarki, a zwizualizowane wnęki okienne wypełnione będą wizerunkami osób, które zapisały się w historii Mikołowa.”

Krzysztof Rzeźniczek, adiunkt Akademii Sztuk Pięknych w Katowicach

Dwa etapy: najpierw zgłoszenia, potem ankieta

Udział mieszkańców jest tu kluczowy – miasto otworzyło nabór kandydatur, by to społeczność wskazała, kogo warto upamiętnić na ścianie Ratusza. Propozycje można przesyłać do 15 kwietnia 2026 roku albo składać w zamkniętej kopercie w Biurze Podawczym Urzędu Miasta, Rynek 16. Zgłoszenia anonimowe nie będą rozpatrywane. Następnie przewidziana jest ankieta wśród mieszkańców, która wyłoni postacie ostatecznie przedstawione na muralu.

1. Zgłaszanie kandydatur – termin: 15 kwietnia 2026 roku.
2. Ankieta wśród mieszkańców – wybór postaci do umieszczenia na elewacji Ratusza.

W materiałach dotyczących inicjatywy pojawia się także informacja o wcześniejszym etapie głosowania na podstawie listy kandydatur nadesłanych przez mieszkańców – w tym wariancie kupony z wyborem postaci należało przekazać do 31 maja br.. Niezależnie od przyjętej ścieżki organizacyjnej, cel pozostaje ten sam: stworzyć mural, którego treść wynika z decyzji mieszkańców.

Lista kandydatur: naukowcy, artyści, społecznicy i symbole miasta

Wśród proponowanych nazwisk znalazły się postacie z bardzo różnych środowisk – od nauczycieli i twórców, przez ludzi samorządu i przemysłu, po osoby związane z opieką i działalnością charytatywną. Poniżej część listy kandydatur wskazanych w ramach inicjatywy:

• Apollo Jadwiga i Tadeusz – nauczyciele i społecznicy związani z mikołowską społecznością.
• Bierwiaczonek Olgierd – uznany artysta malarz, znany szczególnie z portretów.
• Blachut Aleksander – przedwojenny architekt miejski, autor projektu pawilonu łyżwiarskiego i treningowego (dzisiejszy Domek Harcerski).
• Böhm Janina – prowadziła sklep ze sprzętem technicznym przy obecnej ul. Jana Pawła II 8 w latach 1923-1939.
• Siostry Boromeuszki – symbol opieki i miłosierdzia, od pokoleń związane z działalnością charytatywną, szpitalną i opiekuńczą w Mikołowie.
• Cybulski Wacław (prof.) – współtwórca Kopalni Doświadczalnej Barbara i jej dyrektor, badacz bezpieczeństwa w kopalniach.
• Dejas Michał – artysta plastyk i pisarz, autor m.in. „Wierzyska” i „Kasztelanii”.
• Dittrich Carl – XIX-wieczny przemysłowiec i filantrop, założyciel mikołowskiej papierni, wspierał rozwój infrastruktury miasta.
• Domin Czesław (bp) – biskup pomocniczy katowicki, później ordynariusz koszalińsko-kołobrzeski; inicjator Ośrodka dla Osób Niepełnosprawnych Miłosierdzie Boże w Borowej Wsi.
• Dziadek Franciszek – malarz i grafik, uczestnik plenerów „Impresje Mikołowskie”, twórca pejzaży mikołowskich.
• Dzieńdziel Mieczysław – dyrygent chóru HARMONIA przez 37 lat; od 1983 roku prowadził chór w Liceum Ogólnokształcącym im. Karola Miarki w Mikołowie oraz zespół regionalny „Mikołowianki”.
• Fijałkowski Andrzej – fotograf miejski, twórca fanpage „To tylko Mikołów”.
• Jóźwiak Jerzy – filmowiec-amator, przez prawie 20 lat instruktor w Amatorskim Klubie Filmowym „iks”.
• Klement Ryszard i Wilhelm – założyciele przedwojennej ochotniczej straży pożarnej w Mikołowie.
• Kobernicka Helena – kierowniczka pierwszego polskiego przedszkola w Mikołowie, organizatorka przedwojennego Oddziału Przysposobienia Wojskowego Kobiet.
• Koetz Heinrich – architekt i budowniczy, właściciel fabryki kotłów – późniejszej Mifamy.
• Koj Jan – powstaniec śląski, działacz plebiscytowy, burmistrz Mikołowa w okresie międzywojennym.
• Kozubek Lidia (prof.) – pianistka i pedagog, propagatorka muzyki klasycznej.
• Krawczyk Jadwiga – hufcowa, pierwsza powojenna bibliotekarka w Mikołowie, współtwórczyni odbudowy księgozbioru i ponownego otwarcia biblioteki.
• Kremza Arkadiusz – poeta i redaktor związany z Instytutem Mikołowskim.
• Kruk Wiesław – ciężarowiec i kulturysta, Mistrz Polski, medalista Europy i świata.
• Kwiatkowski Jerzy Egon – autor rzeźb obecnych m.in. w Katowicach, Chorzowie, Wodzisławiu Śląskim i Mikołowie.
• Maj Joachim – żużlowiec, reprezentant Polski, urodzony w Mikołowie; legenda czarnego sportu.
• Malik Edmund – wieloletni prezes chóru „Harmonia”.
• Mandera Henryk – kierowca wyścigowy i rajdowy, 25-krotny mistrz Polski w rajdach i wyścigach, samorządowiec.
• Miarka Karol i Miarka Karol młodszy – działacz narodowy, pisarz i wydawca, pionier polskiego słowa drukowanego na Górnym Śląsku.
• Mucha Jan – żużlowiec, reprezentant kraju i medalista, związany z Mikołowem.
• Prus Konstanty – dziennikarz, społecznik, autor monografii „Z przeszłości Mikołowa i jego okolicy” z 1932 r.
• Rycerz – symbol początków miasta, nawiązanie do legend o założycielach osady oraz herbu Mikołowa.
• Rybicki Wojciech – pierwszy burmistrz Mikołowa w niepodległej Polsce, aptekarz.
• Staub Hermann – prawnik, jurysta, komentator niemieckiego prawa handlowego i wekslowego oraz prawa o spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością.
• Szendzielarz Ryszard – kronikarz miasta, autor publikacji o dawnym Mikołowie.
• Śmietana Maria – działaczka społeczna, założycielka Koła Gospodyń Wiejskich w Mikołowie oraz Zespołu Regionalnego „Mikołowianki”.
• Targiel Paweł – pisarz, poeta, publicysta, współtwórca Instytutu Mikołowskiego.
• Więcek Tadeusz (dr) – lekarz pediatra, dla wielu mieszkańców symbol troski o zdrowie najmłodszych.
• Wojaczek Rafał – poeta, jeden z najwybitniejszych polskich twórców XX wieku.
• Wolny Konstanty – pierwszy marszałek Sejmu Śląskiego, prawnik i działacz narodowy urodzony w mikołowskim Bujakowie.

Co dalej z muralem i gdzie ma powstać

Plan zakłada, że mural zostanie wykonany na Ratuszu – na ścianie od strony ul. K. Miarki. Portrety mają wypełnić zaprojektowane przez artystę przestrzenie odpowiadające wnękom okiennym, dzięki czemu elewacja ma zyskać uporządkowaną, czytelną formę. Po zakończeniu etapu zgłoszeń i późniejszej ankiety mieszkańców lista postaci zostanie doprecyzowana, a projekt przejdzie w fazę realizacji.

Organizatorzy podkreślają, że to przedsięwzięcie ma być wspólnym wyborem – nie tylko dekoracją, ale publiczną pamiątką po osobach, które dla Mikołowa zrobiły coś ważnego. Mural ma też przypominać, że historia miasta to nie wyłącznie daty, lecz konkretni ludzie i ich codzienna praca: w szkołach, kulturze, nauce, samorządzie, sporcie czy działalności społecznej.